ESG raakt direct aan financierbaarheid. Financials moeten daarom zelf regie pakken voordat banken of verzekeraars om informatie vragen. In deel 2 van de reeks over ESG, financierbaarheid en strategische sturing lees je hoe VSME, bestaande data en de Finance Impact Monitor helpen om ESG-informatie bruikbaar te maken zonder opnieuw te beginnen.
Veel organisaties zijn niet CSRD-plichtig. Toch krijgen zij wel vragen van banken, verzekeraars, zorgkantoren, ketenpartners of andere stakeholders die wél CSRD-plichtig zijn en/of verantwoording moeten afleggen aan toezichthouders in de financiële markten. Juist voor die groep is VSME relevant. Het biedt een set definities en een structuur voor organisaties die niet onder CSRD vallen, maar wel ESG-informatie moeten kunnen delen.
Volgens Irma Langeraert van Ilfa voorkomt dat dat iedere stakeholder zijn eigen vragenlijst, definities en datapunten introduceert. Dat zijn op zich goede initiatieven, maar wanneer iedere partij een eigen vragenlijst ontwikkelt, leidt dat tot versnippering en onnodige administratieve lasten. Dat moeten we niet willen.
VSME helpt organisaties te werken volgens één Europese (vrijwillige) rapportagestandaard. Dat maakt informatie beter vergelijkbaar, beter toetsbaar en beter bruikbaar voor alle stakeholders. VSME+ bouwt daarop voort door, waar relevant, extra elementen mee te nemen zoals Scope 3. Daarmee blijft het veel overzichtelijker dan CSRD en sluit het beter aan op de informatiebehoefte van banken en verzekeraars.
Aafje: veel is er al
De Finance Impact Monitor (FIM) is het model waarmee organisaties ESG-informatie volgens deze structuur kunnen verzamelen, beoordelen en koppelen aan risico’s, beleid en financierbaarheid. De ontwikkeling van FIM is gedaan met behulp van een pilotgroep. Een van de belangrijkste inzichten uit de pilot bij Aafje was dat organisaties niet vanaf nul hoeven beginnen. Johan Eijkenaar van Aafje ziet dat veel ESG-informatie in de praktijk al aanwezig is. Organisaties zijn vaak al bezig met energiebesparing, afval en verduurzaming. In de zorg wordt veel gedaan op sociaal vlak, voor medewerkers, cliënten en ook de samenleving. Ook op governancegebied zijn er bestaande normen, richtlijnen en controles.
Het probleem is dus niet altijd dat informatie ontbreekt. Het probleem is vaak dat informatie versnipperd is. Irma herkent dat in bredere zin. In de pilots bleek dat een groot deel, misschien wel 75 procent, van de VSME-punten al terugkomt in bestaande certificeringen, accreditaties of processen. Denk aan ISO, HKZ, PREZO, de Governancecode Zorg of NEN.
De opgave is dan ook niet om nóg meer te doen. De opgave is structureren wat er al is, verbinden waar het kan en helder communiceren richting stakeholders. Geert van den Enden van de NVTZ ziet daarin een groot voordeel van FIM. Het werkt op basis van de VSME en dus in lijn met de informatiebehoefte van alle stakeholders die rapporteren onder ESG-wet- en regelgeving. Zeker in sectoren waar veel discussie kan ontstaan over wat precies bedoeld wordt, helpt een duidelijke standaard om gesprekken concreter te maken.
Van versnippering naar structuur
ESG wordt daarmee geen extra afvinklijst, maar een manier om bestaande informatie beter te ordenen. Gebruik bestaande data. Sluit aan op bestaande certificeringen. Werk op basis van de VSME. Beperk onnodige extra controles of certificeringen. ESG-data opgesteld conform VSME kan simpel door de accountant worden gevalideerd in het reguliere proces rondom de jaarrekening.
Juist voor organisaties die niet onder CSRD vallen, maar wel met vragen van financiële stakeholders te maken krijgen, is dat een praktische benadering. Zo wordt ESG-informatie niet alleen verzameld voor de buitenwereld, maar ook bruikbaar voor interne sturing, risicomanagement en financieringsgesprekken.
Kort samengevat
Veel ESG-informatie is vaak al aanwezig, bijvoorbeeld in certificeringen, accreditaties en bestaande processen. De uitdaging zit vooral in het ordenen en verbinden van die informatie. VSME biedt daarvoor een praktisch EU-breed kader, zodat ESG-informatie beter bruikbaar wordt voor financiers, verzekeraars en interne sturing.
Lees in deel 3 waarom ESG op de bestuurderstafel hoort en hoe bestuur, toezicht en finance dit kunnen integreren in de reguliere planning- en controlcyclus.
Achtergrond: waarom de VSME nu de logische keuze is
De VSME (Voluntary Sustainability Reporting Standard for SMEs) is de Europese vrijwillige rapportagestandaard voor ondernemingen die niet onder de CSRD vallen. Het is geen taxonomie, geen keurmerk en geen certificering, maar een gestandaardiseerde manier om duurzaamheidsinformatie vast te leggen en te delen.
Met de Omnibus-richtlijn heeft de Europese wetgever de basis gelegd voor een vrijwillige rapportagestandaard voor ondernemingen buiten de CSRD. Op 3 juli 2026 publiceerde de Europese Commissie vervolgens een ontwerp voor een gedelegeerde verordening waarmee de VSME formeel wordt aangewezen als deze standaard. Tegelijkertijd wordt de zogenoemde Value Chain Cap uitgewerkt. Het doel daarvan is de administratieve lasten voor kleinere ondernemingen te beperken door informatieverzoeken vanuit grote ondernemingen zoveel mogelijk te baseren op één Europese standaard.
FIM helpt organisaties duurzaamheidsinformatie vast te leggen volgens de Europese VSME-standaard. Daarmee beschikken zij over een solide, gestandaardiseerde basis voor informatieverzoeken van banken, verzekeraars, investeerders en ketenpartners, terwijl zij voorbereid zijn op verdere harmonisatie van Europese informatie-uitvragen.
